Brzechwa, Jan

Jan Brzechwa, właśc. Jan Wiktor Lesman (ur. 15 sierpnia 1898 w Żmerynce na Podolu, zm. 2 lipca 1966 w Warszawie) – polski poetapochodzenia żydowskiego, autor wielu znanych bajek i wierszy dla dzieci, satyrycznych tekstów dla dorosłych, a także tłumacz literatury rosyjskiej. Był wnukiem warszawskiego księgarza i wydawcy Bernarda Lesmana, a przy tym stryjecznym bratem poety Bolesława Leśmiana, który wymyślił literacki pseudonim "Brzechwa" (nawiązanie do części strzały).
  • A głupiemu radość

    Wśród malarzy znam malarza, 
    Słynną w kraju postać. 
  • Agonia

    Od dnia wcielenia mego śmierć mi przesłania drogę, 
    Aż tak nawykłem do niej, że umrzeć już nie mogę, 
  • Alchemia roślin

    Dzień gorętszy od serca nie sprzyja marzeniu - 
    Ucieknijmy od słońca i uśnijmy w cieniu, 
  • Androny

    "Pan Marcin plecie androny!"
    "Z czego plecie?"
  • Anioł

    Za życia byłem aniołem; 
    Anioł orze - kto inny zbiera. 
  • Apostrofa

    Plotkarze, malkontenci, szczwacze i pyskacze. 
    Do was kieruję słowa chłoszczące i gniewne! 
  • Apostrofa do Muzy

    Pióropusze dymiących kominów 
    Nowe niebo rozpięły nad nami. 
  • Arbuz

    W owocarni arbuz leży
    I złośliwie pestki szczerzy;
  • Atrament

    Nikt opisać nie potrafi, 
    Jaki w szkole powstał zamęt, 
  • Atrament i Kreda

    Wzdychała kreda: "Wciąż jestem biała, 
    Nie chcę być biała!..." No i - sczerniała. 
  • Babulej i Babulejka

    Pod Oszmianą nad Wilejką 
    Żył Babulej z Babulejką, 
  • Bajka o królu

    Daleko stąd, daleko, 
    W stolicy, lecz nie w naszej, 
  • Baran

    Przyszedł baran do barana 
    I powiada: "Proszę pana, 
  • Brudas

    Józio oświadczył: "Woda mi zbrzydła, 
    Dość już mam szczotki, wstręt mam do mydła!" 
  • Cap na grapie

    Wlazł kotek 
    Na płotek, 
  • Chory Muł

    Pewien muł 
    Niedobrze się czuł, 
  • Chrzan

    Płacze chrzan na salaterce, 
    Aż się wszystkim kraje serce. 
  • Chrząszcz

    W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie 
    I Szczebrzeszyn z tego słynie. 
  • Ciaptak

    Siedzi Ciaptak na dachu 
    I wszystkim napędza strachu. 
  • Ciotka Danuta

    Gruba [chuda] ciotka Danuta 
    Robi swetry na drutach. 
  • Cudowne Lekarstwo

    Gdy na jakiś ból narzekasz 
    I gdy w domu był już lekarz, 
  • Ćwikła

    Raz buraczek nieboraczek
    Zaczerwienił się jak raczek:
  • Czarodziejski Pies

    Przed laty 
    Żył pies kudłaty. 
  • Czy to prawda

    Źle się w oliwie poczuły szprotki. 
    Cukier się martwił, że jest za słodki, 
  • Drzewa

    Drzewo jest mocniejsze niż lew i niż wół, 
    Drzewo nawet przerasta żyrafę, 
  • Dwa razy dwa

    Niech mi powie, kto ma chęć 
    I kto chce być ze mną szczery, 
  • Dwa Widelce

    Szły sobie dwa widelce 
    Zarozumiałe wielce. 
  • Dwie Gaduły

    Ponoć dotąd ziemski padół 
    Nie znał jeszcze takich gaduł, 
  • Dwie krawcowe

    Wędrowały dwie krawcowe,
    Szyły piękne suknie nowe.
  • Dziura w moście

    Na obiad jadą goście. 
    „Uwaga! Dziura w moście!”
  • Dziurawe Buty

    Dwa dziurawe buty szły po podłodze, 
    W każdym bucie było po jednej nodze, 
  • Entliczek-pentliczek

    Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek,
    A na tym stoliczku pleciony koszyczek,
  • Foka

    Mole foce zjadły futro.
    "W czym na spacer wyjdę jutro?"
  • Fruwająca Krowa

    Wszystkie krowy na świecie, jak wiecie, 
    Obyczaje miewają jednakie, 
  • Gdyby rzeki i jeziora

    Gdyby rzeki i jeziora 
    Zlać w ogromną jedną głąb, 
  • Globus

    W szkole 
    Na stole 
  • Głowa w piasku

    Dla uniknięcia domowych niesnasek 
    Struś schował głowę w piasek. 
  • Grzebień i Szczotka

    Jurek bardzo był niedbały, 
    Aż się ciotki zamartwiały, 
  • Grzyby

    Król Borowik Prawdziwy szedł lasem
    postukując swym jedynym obcasem,
  • Hipopotam

    Zachwycony jej powabem 
    Hipopotam błagał żabę: 
  • Indyk

    Szedł indyk ulicą Wolską. 
    Czy umie pan mówić po polsku? 
  • Jajko

    Było sobie raz jajko mądrzejsze od kury. 
    Kura wyłazi ze skóry, 
  • Jak rozmawiać trzeba z psem?

    Wy nie wiecie, a ja wiem,
    Jak rozmawiać trzeba z psem,
  • Jasne jak słońce

    Gdy pełzną dwa zaskrońce,
    Z nich każdy ogon ma.
  • Jeż

    Idzie jeż, idzie jeż, 
    Może ciebie pokłuć też! 
  • Jeż, który zaspał

    Na czubku sosny rozsiadł się szczygieł 
    I tak wydziwiał: - O, ile igieł! 
  • Kaczka Dziwaczka

    Nad rzeczką opodal krzaczka
    Mieszkała kaczka-dziwaczka,
  • Kaczki

    Po podwórku chodzą kaczki, 
    Wszystkie bose nieboraczki, 
  • Kapce

    Babka ma dziurawe buty, 
    A tu idzie mroźny luty - 
  • Katar

    Spotkał katar Katarzynę - 
    A - psik! 
  • Kijanki

    Wystroiły się kijanki 
  • Klej

    Idzie klej i po kolei
    Napotkane rzeczy klei:
  • Kłamczucha

    "Proszę pana, proszę pana, 
    Zaszła u nas wielka zmiana: 
  • Kłótnia rzek

    Jaki powód rzeki miały, 
    Że się nagle posprzeczały 
  • Kłótnia Zabawek

    Chwaliła się lalka w sklepie, 
    Że jest bardzo droga. 
  • Kokoszka

    Śliczną kokoszę miał Tadeuszek: 
    Zdobił ją miękki, złocisty puszek, 
  • Kokoszka-smakoszka

    Szła z targu kokoszka-smakoszka, 
    Spotkała ją pewna kumoszka. 
  • Kolory

    Malarz wciąż zachodził w głowę: 
    Są kolory i odcienie, 
  • Konik Polny i Boża Krówka

    Konik polny z bożą krówką 
    Poszli raz ku Kalatówkom. 
  • Kos

    Kos wszedł na rzece na mostek, 
    Przemoczył nogi do kostek. 
  • Kot

    Pewnego dnia, w Koluszkach, 
    Cichutko, na paluszkach 
  • Koza

    Na ulicy Koziej 
    Koza dzieciom grozi, 
  • Koziołeczek

    Posłał kozioł koziołeczka 
    Po bułeczki do miasteczka.
  • Krasnoludki

    Krasnoludki z wszystkich miast 
    Urządziły w lesie zjazd. 
  • Król i błazen

    Był król, co prosto z błota 
    Szedł w pałacowe wrota 
  • Kruki i krowa

    Dlaczego krowę nazwano krową? 
    Mam na ten temat bajkę gotową.
  • Księżyc

    Plotkowały drzewa w borze: 
    „Pan Księżyc jest nie w humorze”. 
  • Kto z kim przestaje

    Kto z kim przestaje, takim się staje - 
    Na pewno znacie te obyczaje?
  • Kulki

    Dwie damulki z Koziej Wólki 
    Kupowały w sklepie kulki, 
  • Kuma

    Przy gumnie siedzi kuma
           I duma.
  • Kwoka

    Proszę pana, pewna kwoka 
    Traktowała świat z wysoka 
  • Lecą muchy

    Z Podkarpacia, od Suchej, 
    Wyleciały dwie muchy.
  • Leń

    Na tapczanie siedzi leń,
    Nic nie robi cały dzień.
  • Lis i jaskółka

    Namówił lis jaskółkę, 
    By z nim zawarła spółkę.
  • Łata i dziura

    Miało palto dwa rękawy: 
    Łatany był rękaw prawy, 
  • Marchewka

    Dawno temu, choć nikt o tym nie wie, 
    Marchewka rosła na drzewie, 
  • Michałek

    Był leń, co zwał się Michałek. 
    Nie robił nic w poniedziałek, 
  • Mleko

    „Co się stało, co się stało?”
    „Gwałtu, mleko wyleciało!”
  • Młynarz, chłopiec i osioł

    Młynarz na ośle swym jechał, a wnuk 
    Ledwo nadążyć za osłem tym mógł. 
  • Mops

    W kuchni stał na stole klops. 
    Mops do klopsa chyłkiem - hops! 
  • Mrówka

    Wół 
    Miał odwieźć do szkoły stół. 
  • Mucha

    Z kąpieli każdy korzysta,
    A mucha chciała być czysta.
  • Muchy na suficie

    Szła mucha wzdłuż po suficie 
    I wołała do much: „Czy widzicie, 
  • Muł

    Był sobie pewien muł. 
    Najlepiej muł się czuł, 
  • Mysikrólik

    Ćwierkał w polu Mysikrólik, 
    Wtem się zjawia mysi królik: 
  • Na straganie

    Na straganie w dzień targowy
    Takie słyszy się rozmowy:
  • Na Wyspach Bergamuta

    Na wyspach Bergamutach 
    Podobno jest kot w butach, 
  • Natka - szczerbatka

    Jest w naszym domu schodowa klatka, 
    A na tej klatce - lokali pięć. 
  • Nie Pieprz Pietrze

    "Nie pieprz, Pietrze, pieprzem wieprza, 
    Wtedy szynka będzie lepsza." 
  • Nuda

    Gdy nudzę się ja - nudzi się moja żona, 
    Gdy nudzi się ona - 
  • Orzech

    Miał pan rejent ze Zwolenia 
    Twardy orzech do zgryzienia,
  • Osioł i róża

    Przemówił osioł do róży: 
    „Tak pani zapach mnie nuży, 
  • Pająk i Muchy

    Pająk na stare lata był ślepy i głuchy, 
    Nie mogąc tedy złapać ani jednej muchy, 
  • Pali się!

    Leciała mucha z Łodzi do Zgierza,
    Po drodze patrzy: strażacka wieża,
  • Piątek

    Uciekł piątek z kalendarza - 
    To się nieraz piątkom zdarza. 
  • Po Rozum do Głowy

    Bywa tak, że gdy człowiek pogrąży się we śnie, 
    Członki ciała nie mogą zasnąć jednocześnie. 
  • Pomidor

    Pan pomidor wlazł na tyczkę 
    I przedrzeźnia ogrodniczkę. 
  • Prima Aprilis

    Wiecie, co było pierwszego kwietnia? 
    Kokoszce wyrósł wielbłądzi garb, 
  • Prot i filip

    Prot i Filip lat już wiele 
    Słyną jako przyjaciele.
  • Przyjście Lata

    I cóż powiecie na to, 
    Że już się zbliża lato? 
  • Przyjście wiosny

    Naplotkowała sosna, 
    że już się zbliża wiosna.
  • Psie Plotki

    Usiadła zięba na dębie: 
    "Na pewno dziś się przeziębię! 
  • Psie Smutki

    Na brzegu błękitnej rzeczki 
    Mieszkają małe smuteczki. 
  • Ptasi Mózg

    Dnia pewnego leśne ptaki 
    Przeczytały napis taki: 
  • Pytalski

    Na ulicy Trybunalskiej 
    Mieszka sobie Staś Pytalski, 
  • Rak

    Na półmisku leży rak, 
    A półmisek mówi tak:
  • Ręce i nogi

    Jak wiadomo z zoologii, 
    Każdy koń ma cztery nogi, 
  • Rozmawiała Gęś z Prosięciem

    Rozmawiała gęś z prosięciem 
    Bardzo głośno i z przejęciem: 
  • Rozrzutny wróbel

    We wsi Duże Kałuże
    Siedział wróbel na murze
  • Ryby

    Leszcz za wąsy suma szarpie. 
    "A to śmiałość!" - rzekły karpie. 
  • Ryby, Żaby i Raki

    Ryby, żaby i raki 
    Raz wpadły na pomysł taki, 
  • Rzepa i miód

    Chwaliła się raz rzepa przed całym ogrodem, 
    Że jest bardzo smaczna z miodem. 
  • Samochwała

    Samochwała w kącie stała 
    I wciąż tak opowiadała: 
  • Sąsiedzi

    Żył w naszej wsi bogaty mułła. 
    Rzekł sąsiad doń: - Sąsiedzie, 
  • Siedmiomilowe Buty

    Pojechał Michał pod Częstochowę, 
    Tam kupił buty siedmiomilowe. 
  • Skarżypyta

    "Piotruś nie był dzisiaj w szkole,
    Antek zrobił dziurę w stole,
  • Śledź i dorsz

    Raz się kiedyś zdarzyło, że w pobliżu Helu 
    Przepływały dorsze dwa. 
  • Śledzie po obiedzie

    Bardzo w kuchni gniewały się śledzie, 
    Że nikt nie chce ich jeść po obiedzie, 
  • Ślimak

    "Mój ślimaku, pokaż rożki,
    Dam ci sera na pierożki."
  • Smok

    Na Wawelu, proszę pana, 
    Mieszkał smok, co zawsze z rana 
  • Sójka

    Wybiera się sójka za morze, 
    Ale wybrać się nie może.
  • Sól

    „Mam dla pana bajkę”. 
    „Nową?” 
  • Sowa

    Na południe od Rogowa 
    Mieszka w leśnej dziupli sowa, 
  • Śpioch

    Żył sobie raz chłop na świecie, 
    Mieszkał w smorgońskim powiecie, 
  • Sroka

    Siedzi sroka na żerdzi 
    I twierdzi,
  • Staś Pytalski

    Na ulicy Trybunalskiej
    Mieszka sobie Staś Pytalski,
  • Stonoga

    Mieszkała stonoga pod Biała,
    Bo tak się jej podobało.
  • Strażak i cyklista

    Na wieży strażackiej w Chełmie 
    Stał strażak w błyszczącym hełmie.
  • Stryjek

    Miał stryjek pod Gródkiem 
    Chałupę z ogródkiem. 
  • Sum

    Mieszkał w Wiśle sum wąsaty, 
    Znakomity matematyk. 
  • Szóstka - oszustka

    Jedynka -
    Służyła za pogrzebacz do kominka,
  • Szpak

    Na grabie siedzi szpak 
    I po polsku mówi tak: 
  • Szpak i sowa

    Szpak umiał mówić trzy słowa, 
    Że najmądrzejsza jest sowa. 
  • Talerz

    Kto zgłębi z was, jak należy, 
    Czy talerz stoi, czy leży?
  • Tańcowała igła z nitką

    Tańcowała igła z nitką,
    Igła - pięknie, nitka - brzydko.
  • Tom

    Nad rzeką stoi dom, 
    Który zbudował Tom.
  • Tulipan i Róża

    W jednym stali wazonie tulipan i róża. 
    Rzekł tulipan: 
  • Tydzień

    Tydzień dzieci miał siedmioro:
    "Niech się tutaj wszystkie zbiorą!"
  • Wakacje

    Jest nas w domu ośmiu braci. 
    Jeden czas od świtu traci 
  • Wąż kaligraf

    Daleko, w krainie Goa, 
    Żył bardzo długo wąż boa, 
  • Wielbłąd i hiena

    Jak to czynił wiele razy, 
    Szedł raz wielbłąd do oazy, 
  • Wiewiórki i bóbr

    Była raz wiewiórka mała, 
    Co skakała i biegała, 
  • Wiosenne Porządki

    Wiosna w kwietniu zbudziła się z rana, 
    Wyszła wprawdzie troszeczkę zaspana, 
  • Włos

    Pan starosta jadł przy stole, 
    Naraz patrzy - włos w rosole. 
  • Wrona i Ser

    "Niech mi każdy powie szczerze, 
    Skąd się wzięły dziury w serze?" 
  • Wyssane z palca

    Pan Wincenty ten zwyczaj miał, 
    Że nieustannie palec ssał. 
  • Z motyką na słońce

    Roch węgla od dawna pod piecem nie widział, 
    Już skończył się zapas, wyczerpał się przydział.
  • Żaba

    Pewna żaba 
    Była słaba 
  • Zapałka

    Mówiła dumnie zapałka: 
    „Pokażcie takiego śmiałka, 
  • Zegarek

    "Jak się zegarkowi powodzi?" 
    "Owszem, niczego, chodzi." 
  • Zero

    Toczyło się po drodze: 
    „Z drogi, gdy ja przechodzę! 
  • Ziewadło

    Wyszedł Romek 
    Przed domek 
  • Znaki przestankowe

    Prowadziły raz rozmowę 
    Różne znaki przestankowe.
  • Żołądek

    Żarłoki mają złe zwyczaje, 
    A kto się na noc zbytnio naje, 
  • Żółw

    Najgłupszy nawet muł wie, 
    Jak powolne są żółwie. 
  • Żółwie i krokodyle

    Żółwie i krokodyle 
    Mieszkają wspólnie nad Nilem, 
  • Zoo

    Matołek raz zwiedzał Zoo 
    I wołał co chwila: „O-o!” 
  • Zoo na Wesoło

    MAŁPY
     
  • Żuk

    Do biedronki przyszedł żuk, 
    W okieneczko puk-puk-puk. 
  • Żuraw i czapla

    Przykro było żurawiowi, 
    Że samotnie ryby łowi.